در پي سفر هيئتي از كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي به دو كشور آفريقايي گزارش مختصري از وضعيت اين دو كشور ارائه مي گردد.

آفريقاي جنوبي: موقعيت:جنوبي ترين نقطه آفريقا و حتي كره زمين است، هلندي ها اولين كساني بودند كه در اواسط قرن 17 به اين منطقه وارد شدند. اين كشور با مردم بومي اش را مستعمره خود كردند سپس انگليسي ها در سال 1841 در اين سرزمين نفوذ كردند. اين كشور با 45 ميليون نفر جمعيت مهمترين كشور قاره آفريقا است شهر پروتوريا (600/1 ميليون نفر) مركز سياسي و پايتخت و مقر دولت، بندر كيپ تاون (3 ميليون نفر جمعيت) محل مجلس قانونگذاري و شهر بلوم فونتن (5 ميليون نفر) مركز قوه قضائيه است اما مهمترين شهر اين كشور ژوهانسبورگ با 13 ميليون نفر جمعيت يكي از ديدني ترين و پرجاذبه ترين مناطق توريستي دنيا است. فرهنگ:پيروان همه اديان الهي در اين كشور وجود دارند، مسيحي ها با (68%) مسلمانان با (2%) هندوها با (5/1%) و اعتقادات بومي با (5/28%). بيش از يك ميليون نفر مسلمان اين كشور (آمار دقيقي وجود ندارد بعضاً بصورت غيررسمي تا 5 ميليون نفر هم نام مي برند) مشاغل مهم دولتي را بعهده داشته و نقش مهمي در صحنه سياسي-اجتماعي و اقتصادي دارند. مسلمانان عمدتاً اهل سنت و حدود 5 هزار نفر شيعه اند. 11 زبان رسمي در اين كشور وجود دارد كه مهمترين ها انگليسي و آفريكاني است. 5 هزار عنوان نشريه ملي و محلي در آن منتشر مي شوند كه مهمترين آنها روزنامه سويتن با 210 هزار نسخه و هفته نامه ساندي تايمز با 468 هزار نسخه پرتيراژترين اند. هاي سيتي زن، پروتوريانيوز و بيزينس دي در رتبه هاي بعدي هستند. صنعت توريسم در اين كشور فعال و شهرهاي ژوهانسبورگ، كيپ تاون، پروتوريا، دربان از مناطق پرجاذبه هستند. سالانه حدود هفت ميليون نفر در سال از اين كشور بازديد مي‌كنند. لذا توريسم جزو چهار بخش بزرگ توليد ناخالص داخلي اين كشور و حدود 7% را شامل مي‌شود. درآمد ارزي اين بخش با درآمد معادن طلاي آن برابري مي كند. ايرانيان در اين كشور بصورت پراكنده در استانهاي مختلف حضور دارند كه اكثراً در سالهاي اخير به اين كشور رفته اند. برخي ايراني ها در مشاغل مهم همچون مديريت بانك ها، مشاوره فني كارخانجات خودروسازي و البته بيشتر در بخش تجارت فرش و صنايع دستي فعاليت دارند. ايراني ها از نظر فرهنگي و سياسي در مقايسه با اتباع اروپايي از وضع مطلوب برخوردارند. سياست:اين كشور در سال 1994 ميلادي پس از يك دوره مبارزه طولاني بر عليه رژيم آپارتايد (تبعيض نژادي) موفق به پيروزي شد. در سال 1999 نلسون ماندلا از رياست جمهوري كناره گيري و آقاي امبكي به رهبري حزب كنگره ملي آفريقا به رياست جمهوري رسيد.سه قوه مجريه، مقننه و قضائيه در سه شهر مختلف مستقرند كه البته بر اساس قانون اساسي (1996) بصورت تلفيق قوا نه تفكيك و با سيستم جمهوري اداره مي شود.قوه مجريه: رئيس جمهور توسط آراء عمومي و بصورت مستقيم براي 5 سال انتخاب مي شود. او رئيس كابينه اي است كه متشكل از يك معاون و 28 وزير است و در 21 وزارتخانه پس از وزير يك معاون و يك دبيركل در هر وزارت خانه قرار دارد.تمام وزراء و معاونين رئيس جمهور بايستي از ميان نمايندگان مجلس انتخاب شوند. در 9 استان اين كشور دولت هاي محلي وجود دارند كه هر وزير بلندپايه ترين مقام اجرايي استان و توسط رئيس جمهور انتخاب مي شود.  قوه مقننه:پارلمان مركز قانونگذاري و شامل دو مجلس ملي با 400 نماينده و شوراي ملي استانها با 81 نماينده (از هر استان 9 نماينده) علاوه بر آن هر استان جداگانه خود داراي پارلمان استاني است. احزاب سياسي:به ترتيب موقعيت بر اساس آخرين انتخابات عبارتند از:حزب كنگره ملي آفريقا (69 درصد آراء) و 279 كرسي- حزب اتحاد دموكراتيك با (13 درصد آراء) و 50 كرسي- حزب آزادي اينكاتا با 7% آراء و 28 كرسي و ... 400 كرسي مجلس در اختيار 12 حزب قرار دارد.آفريقاي جنوبي جزء كشورهاي عدم تعهد بوده و با حضور فعال در مجامع بين‌المللي نظير سازمان ملل متحد سعي در ارائه چهره مستقلي از خود است. اين كشور با نگاه به كشورهاي آفريقايي- آمريكاي لاتين و خاورميانه همواره كوشيده نقش ميانجي گري در اختلافات منطقه اي داشته باشد لذا انتقادهايي نيز از سوي دول غربي بويژه آمريكا متوجه آن بوده است. اين كشور درواقع نقش رهبري را در منطقه جنوب آفريقا دارد.  اقتصاد:اقتصاد اين كشور از بعد اقتصادي توليدي وضعيتي پيشرفته و از بعد زيرساخت هاي اساسي داراي شاخصه در حال توسعه است. توزيع ناهماهنگ ثروت و درآمد و نيز تقسيم نامتعادل فرصت هاي شغلي جامعه را به دو بخش نامتوازن تقسيم مي كند كه ميراث دوران آپارتايد است.بخش رسمي اقتصاد آن متكي به معدن- توليد- خدمات و كشاورزي پيشرفته است. دولت متعهد به اقتصاد بازار آزاد و خصوصي سازي و فراهم ساختن شرايط مطلوب سرمايه گذاري است. اين كشور عضو فعال سازمان تجارت جهاني (wto) است لذا تعرفه هاي وارداتي را بشدت كاهش داده است. اين كشور در ميان بازارهاي نوظهور اقتصادي بعنوان نمونه موفق شناخته مي شود. ساختار مالي پيشرفته تا بازار بزرگ و فعال بورس اين كشور را از لحاظ سرمايه گذاري جهاني به مقام 17 رسانده است.اين كشور داراي معادن غني طلا (28 درصد توليد طلاي جهان) و 40 درصد كل ذخاير طلاي جهان) پلاتين، الماس، آلومينيوم، ذغال‌سنگ، مس، سرب، نقره، كروم و ... است.توليدات راه‌آهن و واگن قطار، تجهيزات و ماشين آلات معدني و نيز توليدات سوخت تركيبي از عمده‌ترين بخش هاي تخصصي برجسته اين كشور در جهان به حساب مي آيد. صنعت اتومبيل سازي و قطعات يدكي در اين كشور توسعه فراوان داشته بطوري كه شركت هاي معروفي مثل بنز، بي ام وي، تويوتا و ... از صفر تا 100 با بهره گيري از تكنولوژي بومي شده توليد خودرو دارند.توسعه زيرساختها همانند حمل و نقل، ارتباطات و مخابرات، كشاورزي مكانيزه و رشد سرمايه گذاري شركت هاي بزرگ باعث شده تا اين كشور را در زمره 10 اقتصاد بزرگ جهان قرار دهد. اين كشور اكثرا با استفاده از قانون امريكايي فرصت و رشد براي آفريقا اكثر محصولات خود را بدون پرداخت عوارض به بازار آمريكا صادر مي كند.كاهش نرخ تورم كه در سال 1992 بيش از 15 درصد بود امروزه به 5 درصد رسيده. در سال 2001 هر دلار آمريكا (برابر 13 راند) آفريقاي جنوبي بود و حال اينكه امروزه هر دلار آمريكا حدود 5/5 راند است لذا توان اقتصادي اين كشور افزايش يافته است.مشكلات اساسي اجتماعي و اقتصادي آفريقاي جنوبي:1-    نرخ بالاي بيكاري حدود 27 درصد رسمي و حدود 42 درصد غيررسمي2-    ميزان بالاي جرم و جنايت و ناامني با حدود 5/2 ميليون حادثه در سال (شامل 50 درصد ماشين‌ربايي، 17 درصد تجاوز و 17 درصد قتل و بقيه سرقت)3-    درصد بالاي ابتلا به بيماري ايدز (11 درصد جمعيت حدود 3/5 ميليون نفر مبتلا هستند) سالانه 370 هزار نفر بر اثر اين بيماري فوت مي كنند.4-    ميزان جمعيت زير خط فقر 50 درصد كه 12 درصد آنها با روزي يك دلار درآمد زندگي مي‌كنند./و
تانزانيا تانزانيا از كشورهاي آفريقاي شرقي با 40 ميليون نفر سكنه يكي از باثبات ترين و جوان ترين كشورهاي آفريقاست. 55% آن مسلمان اند كه 900 هزار نفر آن در جزيره مسلمان نشين زنگبار زندگي مي كنند. زبان سواحيلي زبان معمول آنها و انگليسي زبان رسمي – اداري و تحصيلات عالي آنهاست. اساس اقتصاد آن بر كشاورزي بنا شده و با توجه به سياست هاي اجرايي كشور توانسته است همچنان مقام اول را در جلب و جذب سرمايه گذاريهاي خارجي در ميان كشورهاي آفريقايي حفظ كند. بهرحال عليرغم آب و هواي متنوع يكي از كشورهاي فقير اين قاره است. ارتباطات رسمي ميان جمهوري اسلامي ايران و تانزانيا به اوايل جنگ تحميلي عراق عليه ايران به دنبال محكوميت حملات رژيم بعث عراق به جمهوري اسلامي ايران از سوي دولت تانزانيا گسترش يافت .در سال 950 ميلادي يك دريانورد ايراني بنام الحسن بن علي سلطان شيرازي همراه 6 پسرش و با هفت كشتي از جنوب ايران به جزيره زنگبار مهاجرت كرده و با تثبيت حضور خود توانست براي 300 سال حكومتي با ماهيت اسلامي و با قدرت در اين جزيره تاسيس كند. امپراطوري زنگبار در آن زمان مركب از جزاير و شهرهاي بزرگ و كوچك شامل موزامبيك (در حال حاضر خود يك كشور است) و جزاير ليكوا، زنگبار، پمبا، مومباسا، مالينوي و سوفولا و لاما بوده امروزه همه اهالي زنگبار خود را شيرازي مي دانند و در كنار آب هاي اقيانوس هند نيز پاركي بنام حافظيه درست كرده و نمادي از مقبره حافظ را نيز ساخته‌اند. اين جزيره زيبا در سال 1963 ميلادي از استعمار انگليس اعلام استقلال كرد و با جمهوري تانگانيا متحد شد و جمهوري متحده تانزانيا تاسيس گرديد. امروزه زنگبار صرفاً در امور دفاعي و سياست خارجي جزئي از تانزانيا است. در بقيه امور مستقل و داراي رئيس جمهور و 11 وزير است. زنگبار داراي مجلس محلي نيز هست كه 50 كرسي دارد كه توسط آراء مردم و براي 5 سال انتخاب مي شوند. قوه مجريه: رئيس جمهور به همراه معاون اولش طي برگزاري انتخابات همزمان در يك برگ راي براي مدت 5 سال انتخاب مي شوند. در آخرين انتخابات(2005) كيكوتيه بعنوان رئيس جمهور و علي محمد بعنوان معاون از حزب انقلاب انتخاب شدند. نخست وزير و وزراء كابينه دولت از سوي رئيس جمهور و از ميان اعضاء‌ پارلمان (مجلس) براي تشكيل كابينه انتخاب مي شوند. سيستم قانونگذاريبصورت تك مجلسي است به نام مجلس ملي يا بونگه. تعداد كرسي هاي پارلماني 274 كرسي كه 232 كرسي با آراء مستقيم مردم انتخاب شده و 37 كرسي اختصاص به زنان دارد كه توسط رئيس جمهور معرفي مي شوند. 5 كرسي مربوط به نمايندگان جزيره زنگبار است كه از ميان 50 كرسي مجلس محلي زنگبار و با راي آنان انتخاب مي شوند. مقر مجلس تانزانيا شهر دودوما و مقر دولت (پايتخت) شهر دارالسلام است. نيم نگاهي به مجلس ملي تانزانيا -    تعداد كرسي ها 274 (232 كرسي با انتخابات از طريق مردم + 37 كرسي زنان منتخب رئيس جمهور + 5 كرسي از مجلس زنگبار) -        دوره نمايندگان 5 سال و رئيس جمهور حق انحلال مجلس را دارد -    همه اتباع تانزانيا مشروط به عضويت حزب سياسي خاص و فقط بعنوان نماينده آن حزب حق شركت در انتخابات دارد لذا افراد بعنوان مستقل حق كانديداتوري ندارند.-    تمامي افراد بالاي 15 سال مي توانند در انتخابات شركت كنند مشروط بر آنكه دو ماه قبل از انتخابات در دفاتر ثبت نام كميسيون مركزي انتخابات ثبت نام و كارت مخصوص شركت در انتخابات را دريافت كنند. -    شركت كنندگان در انتخابات فقط مي توانند در شهري كه 5 سال اخير اقامت داشته اند كارت خود را دريافت و راي بدهند. -        انتخابات مجلس همزمان با انتخابات رياست جمهوري بصورت سراسري برگزاري مي شود. -    مسئوليت برگزاري هر دو انتخابات با كميسيون ملي انتخابات (NEC) است. كميسيون مذكور مستقل بوده و زير نظر هيچ وزارتخانه و سازماني نيست. -    از آنجائيكه بسياري از نمايندگان مجلس بعنوان وزير و رئيس سازمانها و نهادها هستند لذا در ماه فقط 7 تا 10 روز در مجلس براي قانونگذاري مشغولند.  فرهنگ:حضور ايراني ها از ديرباز تانزانيا بويژه جزيره زنگبار را با هويت فرهنگي ايران عجين كرده است. حضور شيرازيها در اين كشور به 850 سال پيش مي رسد، گروهي ايراني ديگر بعنوان مبلغ اسلامي وارد اين كشور شده كه به شدت تاثيرگذار بوده اند، در حال حاضر نيز علاوه بر سكونت چندين خانواده ايراني‌الاصل در اين كشور نشانه هاي فرهنگي و باستاني ايراني را در جزيره زنگبار و چند شهر تانزانيا مثل باگامايو مي توان مشاهده نمود.مردم تانزانيا از دو نژاد سياه (ساكنين بومي و اصلي كشور) و سفيدپوستان كه عموماً مهاجر بوده و اجدادشان براي تجارت به اين سرزمين آمده اند تشكيل شده است. سفيد پوستان 5 ميليون نفر از جمعيت 40 ميليون آنرا تشكيل مي دهند. مهاجرين از كشورهاي لبنان – عمان – هند و ايران به اينجا آمده اند و عليرغم جمعيت حداقلي 90 % از منابع اقتصادي و تجاري اين كشور را بدست دارند و از وضعيت معيشتي خوبي برخوردارند. شيعيان اين كشور عموماً شيعيان اثني عشري خوجه نام دارند كه از نظر مالي و اقتصادي برتري كامل دارند. اكثريت مردم اين كشور مسيحي و علاوه بر مسلمان مذاهبي همچون بودايي و هندو در آن وجود دارد./ح